در شبکه های اجتماعی پذیرای شما همراهان همیشگی هستیم
آزولا چیست و چه فوایدی دارد؟
آزولا نوعي سرخس آبزي كوچك است كه با یك نوع سیانو باكتر به نام آنابنا رابطة همزیستي دارد. این سرخس در آب به حالت شناور زندگي كرده و غالباً در مناطقي كه داراي آب راكد هستند وجود داشته و قادر به زندگي مي باشد. آنابنا وظیفه تثبیت نیتروژن را در این همزیستي بر عهده دارد و در حفرات برگ موجود در شاخه هاي آزولا زندگي مي كند. آزولا یك كلمه یوناني است كه از دو بخش آزو (خشك شدن) و اویلو (مردن) تشكیل شده است و معناي این كلمه در خشكي مردن است. وجه تسمیه آن به دلیل زیستگاه این گیاه است، چرا كه آزولا وابسته به آب بوده و به شدت رطوبت پسند است. پراكندگي این گیاه از نزدیكي سطح دریا تا ارتفاعات بسیار زیاد و از شمالي ترین بخش آلاسكا و نواحي استوایي، آسیا، اقیانوسیه، آمریكاي شمالي و جنوبي، اروپا و آفریقا یافت شده و معمولاً در هر ناحیه حداقل یك گونه آن مشاهده مي شود
زیستگاه اولیه آزولا كالیفرنیاي آمریكا بوده است. این گیاه روي سطح آب شالیزارهاي برنج، استخرهاي كوچك، كانال ها و رودخانه ها زندگي مي كند. این گیاه در واقع یك سرخس كوچك آبزي است كه بومي آسیا، آفریقا، و آمریكا مي باشد. در دریاچه ها، باتلاق ها و شالیزارها و مناطق دیگري كه آب وجود دارد رشد و زندگي مي كند. از نظر وراثتي و نژادي وابسته به یك گروه همزیست تثبیت كننده سیانوباكتري، Anabaena azollae بوده و در گروه با تولید و رشد رویشي بسیار زیاد و محتوي پروتئین بالا طبقه بندي مي شود. در واقع، این گیاه بسیار حساس به خشكي بوده و بدون آب مرده و از بین خواهد رفت. این گیاه در مزارع برنج در زیر بوته هاي گیاه برنج و روي سطح آب یا خاك مرطوب زندگي مي كند. آزولا داراي برگ هاي كوچك به رنگ سبز تیره تا قرمز قهوه اي است.
ببر و شنا در انبوه جلبکآزولا
آزولا در همزیستي با جلبك سبز آبي قابلیت جذب نیتروژن هوا را به دست مي آورد كه وظیفه تأمین مواد غذایي جلبك به عهده آزولا است و جلبك نیز در مقابل نیتروژن مورد نیاز آزولا را فراهم مي كند. آزولا در شرایط مناسب، روزانه مي تواند 2 تا 4 كیلوگرم نیتروژن به هر هكتار مزرعه ارائه كند كه معادل 10 تا 20 كیلوگرم سولفات آمونیوم است. این گیاه داراي برگ هاي زیادي است كه روي سطح آب قرار مي گیرند. جلبك آزولا داراي خصوصیات منحصر به فردي است، به طوري كه سازگاري زیادي با محیط دارد. ریشه هاي آویزان و معلق در آب آن، این امكان را به گیاه مي دهد كه تغییر مكان داده و با جریان آب به سهولت جابجا شود و یكي از علل پراكندگي سریع آن نیز همین موضوع است. آزولا به محض ثابت شدن در یك مكان شروع به تكثیر مي كند و ظرف مدت كوتاهي تمام سطح آب را مي پوشاند.
این سرخس مي تواند در pH 5/3 تا 10 رشد كند؛ اما بهترین pH براي رشد آن 5/4 تا 5/7 است. دماي مطلوب براي رشد آزولا 20 تا 30 درجه سانتي گراد است؛ اما بعضي از گونه هاي آن تا دماي 40 درجه سانتي گراد یا بیشتر را مي توانند تحمل كنند. رشد آزولا میزان شوري خاك را كاهش مي دهد. مهم ترین عامل در رشد آزولا آب است زیرا گیاه آزولا در خاك هاي شالیزاري و در باران هاي متناوب براي مدت كوتاهي بقا مي یابد، این درست عكس آن چیزي است كه براي جلبك هاي سبز آبي وجود دارد. یعني تمام گونه هاي آن به گرما و خشكي تحمل دارند. آزولا نیاز زیادي به نور دارد و رشد آن 2 تا 3 هفته بعد از انتقال نشاهاي برنج تحت تأثیر قرار مي گیرد، زیرا ساقه هاي برنج پس از رشد فضاهاي بین بوته ها را پوشانده و بر روي آزولا سایه مي اندازند و مانع رسیدن نور مي شوند.
آزولااز نمایی نزدیک
فواید آزولا
به دلیل اینكه آزولا یكي از گونه هایي است كه داراي مزیت هاي فراواني براي اكوسیستم آبي است، به طور خود به خود نمي توان آن را از بین برد. در مناطق ساحلي كه میزان رشد گیاهان آبزي در حد مطلوبي قرار دارد و نوسانات فصلي كم است، آزولا در این مناطق به خصوص در ماه هاي گرم سال كه میزان نور خورشید زیاد است باعث باروري و حاصل خیزي خاك مي شود كه از بین بردن آزولا مي تواند اثرات منفي بر روي اكوسیستم داشته باشد. اگر آزولا عمر زیادي نداشته باشد مواد زیادي را از آب جذب نمي كند؛ اما موادي را كه در طول دوره رشد خود جذب مي كند در دسترس جلبك هاي سبز آبي قرار مي گیرند كه مي توانند باعث حفظ باروري اكوسیستم شوند.
آزولا مزایاي زیادي براي گیاهان و بخش كشاورزي دارد كه از آن جمله مي توان به كاهش هزینه ناشي از مصرف كود نیتروژنه، افزایش حاصلخیزی خاك و كاهش هزینه مبارزه با علف هاي هرز اشاره كرد. تحقیقات مختلف نشان مي دهند كه این سرخس عملكرد گیاه برنج را در صورتي كه به درستي مدیریت شود افزایش مي دهد كه این عامل مي تواند باعث خودكفایي در تولید برنج شود. پس لازم است توجه بیشتري به گیاه آزولا و مدیریت آن در بخش كشاورزي شود. این سرخس در تغذیه دام هاي گوشتي و شیري به ویژه گوسفند و گاو، تغذیه مرغ گوشتي و تخم گذار و در تغذیه انسان مي تواند مورد استفاده قرار گیرد.
گردآوری: حاتمی
