فواید میکروب های خاک برای گیاهان

کشاورزان سال‌هاست که می‌دانند میکروب‌ها برای سلامت خاک و گیاهان حیاتی هستند. تحقیقات فواید میکروب های خاک را به وضوح نشان می دهند که میکروب های مفید به گیاهان کشت شده کمک می کنند. میکروب‌های موجود در خاک و مرتبط با ریشه‌های گیاه، فواید زیادی در کشاورزی دارند، از بهبود محتوای مواد مغذی محصولات گرفته تا افزایش مقاومت آنها در برابر بیماری‌ها. برخی از میکروب های خاک حتی برای ما نیز مفید هستند. در ادامه به بررسی فواید میکروب های خاک می پردازیم.

میکروب چیست؟

میکروب معمولا به هر موجود زنده ای گفته می شود که آنقدر کوچک است که بدون میکروسکوپ دیده نمی شود. با این تعریف، “میکروب” شامل حیوانات میکروسکوپی مانند نماتدها و موجودات تک سلولی نیز می شود.

به بیان دیگر، “میکروب” فقط به معنای موجودات زنده تک سلولی است که شامل اعضای میکروسکوپی هر سه حوزه زندگی می شود: باکتری ها، باستانی ها (که به آنها “آرکائوباکتری ها” نیز می گویند)، و یوکاریوت ها (“پروتیست ها”). قارچ ها معمولاً میکروب در نظر گرفته می شوند، حتی اگر اشکال تک سلولی یا چند سلولی داشته باشند.

حیات میکروبی در خاک شامل موجودات زنده هر یک از این گروه ها می شود. تعداد زیادی از سلول های باکتریایی و قارچی همراه با تعداد کمتری جلبک و دیگر پروتیست ها در خاک زندگی می کنند. این موجودات نقش مهمی در شبکه غذایی و چرخه مواد مغذی در خاک دارند. همانطور که می دانیم خاک بدون میکروب ها حتی وجود نخواهد داشت!

میکروارگانیسم‌های موجود در همه خاک‌ها دارای ظرفیت‌هایی هستند که برخی مورد مطالعه و برخی هنوز قابل ارزیابی هستند و به آنها اجازه می‌دهد خاک را بهبود بخشند و رشد گیاه را تقویت کنند. فواید میکروب های خاک گاها به‌ عنوان فعالیت‌های PGPR («ریزوباتری‌های تقویت‌کننده رشد گیاه») شناخته می‌شوند.

فواید میکروب های خاک

زیست شناسی خاک برای سلامت خاک مهم است و جامعه بیولوژیکی خاک همه موجودات زنده از جمله کرم های خاکی، حشرات، نماتدها، ریشه های گیاهان، حیوانات و میکروب ها را در بر می گیرد. میکروب های مفید خاک عملکردهای اساسی مانند چرخه مواد مغذی، شکستن بقایای محصول و تحریک رشد گیاه را انجام می دهند

در حالی که فواید میکروب های خاک برای حفظ سلامت خاک و کمک به عملکرد محصول واضح است، مشاهده و مدیریت مؤلفه بیولوژیکی خاک بسیار دشوار است. میکروب‌های خاک، جوامع بیولوژیکی و عملکردهایی که انجام می‌دهند پویا، پیچیده هستند.

میکروب های موجود در خاک برای رشد گیاهان و عملکرد اکوسیستم ها بسیار مهم هستند. میکوریزا مشارکت همزیستی بین ریشه های گیاه و قارچ های خاص خاک است. قارچ ها در ارتباط نزدیک با ریشه های گیاه رشد می کنند و در برخی موارد حتی تا حدی در داخل سلول های خود گیاه رشد می کنند. بیشتر گیاهان زراعی و وحشی برای به دست آوردن مواد مغذی و دفاع از خود در برابر میکروب های بیماری زا به این میکوریزا متکی هستند.

از دیگر فواید میکروب های خاک می توان کمک به تجزیه مواد اشاره کرد که باعث افزایش محتوای آلی خاک، بهبود ساختار خاک و کمک به رشد گیاهان می شوند. قارچ‌ها و اکتینوباکتری‌ها (باکتری‌هایی با عادت‌های رشد قارچ‌مانند) این فرآیند را با شکستن مواد بزرگ‌تر و پیچیده تر آغاز می‌کنند، سپس باکتری‌های دیگر مصرف می‌کنند و قطعات کوچک‌تری را ترکیب می‌کنند. اگر یک توده کمپوست دارید، این فرآیند را در عمل مشاهده کرده اید.

چگونه میکروب های خاک بر مواد مغذی تأثیر می گذارند؟

از فواید میکروب های خاک می توان به تولید بیشتر نیتروژن اشاره کرد. میکروب های خاک منبع نیتروژن را در خاک افزایش می‌دهند یا می‌توانند آن را مستقیما در اختیار گیاه قرار دهند، زیرا توانایی گرفتن و تنظیم نیتروژن از جو را دارند.

چگونگی تثبیت نیتروژن توسط گیاهان را در مقالات فردین کشت بخوانید.

به لطف میکروب های خاک، فراهمی زیستی فسفر در خاک افزایش می یابد. این به دلیل فعالیت های آنزیمی و سایر اجزاء است که فسفر نامحلول را به اشکال در دسترس برای گیاه تبدیل می کند.

میکروارگانیسم ها از طریق تولید مواد چسبنده مانند سیدروفورها، آهن را در اختیار گیاه قرار می دهند. میکروب های خاک آهن موجود در خاک را به آهن قابل جذب برای گیاه تبدیل می کنند.

فواید میکروب های خاک برای تولید هورمون‌هایی مانند جیبرلین‌ها، اسید ایندول استیک و اسید بوتیریک، آن‌ها را کاندیدای خوبی برای تقویت تقسیم سلولی و در نتیجه افزایش طول قسمت‌های هوایی و ریشه می‌کند.

میکروارگانیسم ها آنزیم هایی مانند ACC deaminase تولید می کنند که در مهار سنتز اتیلن تولید شده در اثر استرس نقش دارد.

در این مقاله ما به فواید میکروب های خاک پرداختیم. البته، میکروب های بیماری زا نیز وجود دارند که از خاک منتقل می شوند و گیاهان باغ را تحت تأثیر قرار می دهند. تناوب زراعی و اقداماتی که رشد میکروب‌های مفید را افزایش می دهند می‌تواند به سرکوب بقای باکتری‌ها، قارچ‌ها و نماتدهای مضر در خاک کمک کند.

اکتینومیست ها و نقش آنها در کشاورزی را در مقالات فردین کشت بخوانید.