چای و مهمترین نیازهای رشدی آن

چای با نام علمی Camellia sanensis درختچه اي همیشه سبز می باشد. داراي ریشه هاي عمیق در حدود 2 متر است. حدود 30 تا 40 درصد از ریشه هاي چاي، سطحی و افشان هستند و نسبت به شرایط فیزیکی خاك بسیار زودکنش می باشند. در حالت کلی 5 نوع چاي به نام هاي چاي سیاه، چاي سبز، چاي سفید، چاي اولانگ و چاي پوئر وجود دارند. البته یک نوع چاي زرد نیز وجود دارد که رنگ سبز مایل به زرد دارد ولی چون فرآیند تولید آن شبیه به چاي سبز است، جزء چاي سبز طبقه بندی می شود.

گیاهشناسی درختچه چای

چاي از جمله گیاهانی است که از نظر اقتصادي، برگ آن قسمت اصلی اندام برداشت شونده محسوب می شود. برگ ها از لحاظ گیاهشناسی، همیشه سبز، نرم، لطیف و داراي شکل کشیده و نوك تیز هستند. حاشیه برگ ها داراي دندانه هاي ریز است. برگ ها به صورت متناوب با دمبرگ کوتاه به محل گره ساقه متصل شده اند. گل هاي درخت چاي به شکل خوشه اي و داراي 5 گلبرگ و 5 تا 7 کاسبرگ و تعداد زیادي پرچم هستند.

تخمدان داراي 3 تا 4 حفره بوده که در هرکدام از 1 تا 4 دانه مشاهده می شود. میوه چاي یک کپسول است. برگ سبز چاي سرشار از آنتی اکسیدان، کافئین، منیزیم، پتاسیم، سدیم، تئوفیلین، کلروفیل و تانن می باشد.

تاریخچه

مبدا درختچه چاي از چین است و ابتدا به عنوان دارو مصرف می شد. ولی از قرن 6 میلادي به بعد در چین به عنوان آشامیدنی و براي رفع تشنگی و خستگی مورد استفاده قرار گرفت. چاي از چین به سایر کشورها برده شده است. کشت چاي در ایران، از سال 1314 هجري قمري آغاز شد. با توجه به مطالعاتی که بر روي انواع چاي و نحوه کشت آن ها صورت گرفته است، شهر لاهیجان به دلیل وجود هواي مناسب براي کشت چاي بهترین مکان انتخاب شده و به عنوان مرکز کشت چاي در ایران شناخته می شود.

برای خرید بذر چای ترش قرمز، اینجا کلیک کنید.

نیازهاي اقلیمی چاي

میزان آب مورد نیاز برای چای

کشت چاي در جهان در مناطقی که مقدار بارندگی آن ها بین 700 تا 5000 میلی متر در سال است، انجام می شود. کشت بهینه چاي با توجه به نیاز آبی آن در مقدار بارندگی 1800 میلی متر در سال (متوسط بارندگی 150 میلی متر در ماه) انجام می شود اما کمینه بارندگی مورد نیاز، 1175 میلی متر در سال است. در ایران، چاي در مناطقی با مقدار بارندگی با میانگین 1121 میلی متر و بین 1000 تا 1400 میلی متر در سال کشت می شود.

دمای مناسب برای کاشت چای

بوته چاي جزء گیاهان مناطق گرم و مرطوب می باشد، اما تا اندازه اي پایدار به سرما است. بدین ترتیب که اگر سرما با برف همراه باشد، به طوري که برف بوته ها را بپوشاند، تا 5 درجه سانتی گراد را تحمل می کند. دامنه دمایی کشت چاي در جهان 13 تا 30 درجه سانتی گراد است و کشت بهینه آن در دماي میانگین سالانه حدود 17 تا 24 درجه سانتی گراد انجام می گیرد. میانگین دماي هوا در طول سال در مناطق چايکاري ایران 11 تا 20 درجه سانتی گراد می باشد. کشت چاي در زمین های هموار و دشت داراي عملکرد بهتري است.

رطوبت نسبی هوا

رطوبت مورد نیاز براي رشد گیاه چاي، 65 درصد است. هرچه اختلاف دماي شب و روز کمتر باشد، براي رشد بوته چاي مناسبتر است، زیرا تغییرات دمایی در تعادل رشد بین ریشه و شاخساره مؤثر خواهد بود. اگر اختلاف دما در ماه هاي گرم و سرد در دوره رشد چاي بیش از حد افزایش یابد، بر رشد بوته اثر کاهشی خواهد داشت.

خاک مطلوب برای کشت چای

شیب زیاد زمین موجب فرسایش خاك در باغ هاي چاي می شود، بنابراین بر رشد گیاه اثر نامطلوب دارد. معمولا کشت در زمین های دارای شیب بیش از 25 درصد توصیه نمی شود. در صورت کشت در شیب زیاد، باید از کشت عمود بر جهت شیب استفاده شود.

از نظر بافت خاك، چاي در شن ریز تا رس سنگین کشت می شود. در مناطق چايکاري کشور، چاي در خاك هایی با بافت لومی تا رسی کشت می شود. براي کشت چاي، خاك مطلوب از نظر بافت، خاك لومی است. عمق مناسب برای کاشت چای 1/5 متر می باشد.

زمین های سنگین و باتلاقی براي این گیاه نامناسب اند رطوبت زیاد در اطراف ریشه باعث پوسیدن آن شده و گیاه را از بین می برد . بوته چاي گیاهی است که نسبت به میزان آهک خاک زود واکنش می دهد، بنابراین، چاي را باید در خاك هاي اسیدي کشت نمود. حدمناسب pH خاك براي این محصول در حدود 4/3 تا 5/8 است. اگر مقدار اسیدیته خاك کمتر از حد بهینه باشد، با دادن کودهاي قلیایی و یا مخلوط کردن آهک به مقدار مناسب، میزان اسیدي بودن خاك را اصلاح کنید.

فواید چای

طی پژوهش های مختلف خوردن حداقل یک فنجان چاي سیاه در طول روز، ابتلا به بیماري هاي قلبی را کاهش می دهد. چاي سیاه از رشد سرطان جلوگیري می کند و سلول هاي سرطانی را وادار به خودکشی می کند. حتی در مواردي نیز مشاهده شده است که مصرف چاي عملکرد مغز را تقویت کرده و از بروز بیماري آلزایمر جلوگیري می کند. چاي، خون را تصفیه کرده و فشارخون را کنترل می کند.